Wanneer moet er betaald worden? Artikel 6:38 BW uitgelegd

Je hebt een klus geklaard of een product geleverd, maar bij het maken van de afspraken is er nooit over een betaaltermijn gesproken. Geen datum, geen 'binnen 30 dagen', niks. Kun je dan meteen je geld vragen, of moet je een redelijke termijn afwachten? Deze situatie komt vaker voor dan je denkt, zeker bij mondelinge afspraken of snelle klussen.

Wat regelt artikel 6:38 BW?

Artikel 6:38 BW geeft hierop een helder antwoord. De regel is kort samengevat: is er geen tijd voor nakoming bepaald, dan kan terstond nakoming worden gevorderd en kan er ook terstond worden nagekomen.

In gewoon Nederlands: als jullie niets hebben afgesproken over wanneer er gepresteerd of betaald moet worden, dan mag dat direct. Jij mag meteen betaling vragen, en je klant mag ook meteen betalen zonder daarop te wachten. De verplichting is dan vanaf het begin opeisbaar.

Waarom dat 'opeisbaar' zo belangrijk is

Het moment waarop een verplichting opeisbaar wordt, is een scharnierpunt. Zolang een vordering niet opeisbaar is, kun je nog niks afdwingen. Zodra die wel opeisbaar is, kun je de betaling vorderen en zet je de klok in beweging voor de vervolgstappen die daarbij horen.

Stel: je stuurt een factuur zonder betaaltermijn. Op grond van artikel 6:38 BW is dat bedrag in principe meteen opeisbaar. Je hoeft dus niet eerst een maand te wachten voordat je erachteraan mag. Dat geeft je als ondernemer een sterkere positie dan veel mensen beseffen.

Let wel op het woord 'in principe'. De regel geldt alleen als er écht niets is afgesproken en er ook niet uit de aard van de afspraak iets anders volgt. Heb je wél een termijn afgesproken, dan geldt die termijn en niet de hoofdregel van dit artikel.

Afspraak of gebruik gaat voor

Artikel 6:38 BW is een terugvaloptie. Het springt bij wanneer partijen zelf niets hebben geregeld. Hebben jullie afgesproken dat er pas over twee weken hoeft te worden betaald, dan is dát leidend. Ook uit de omstandigheden kan volgen dat directe nakoming niet de bedoeling was. Denk aan een levering die naar zijn aard tijd kost of aan een branchegebruik waar iedereen zich aan houdt.

De kern blijft: heb je niets vastgelegd, ga er dan niet automatisch van uit dat je klant alle tijd van de wereld heeft. De wet gaat uit van directe opeisbaarheid.

Waar moet je op letten?

• Leg de betaaltermijn altijd vast. Wil je juist wél een termijn geven, of wil je zeker weten dat je meteen kunt vorderen? Zet het zwart op wit in je offerte, opdrachtbevestiging of algemene voorwaarden. Dan hoef je nooit te discussiëren over wat de bedoeling was.
• Weet dat 'geen termijn' niet 'later' betekent. Ontbreekt een afspraak, dan is de vordering direct opeisbaar. Je kunt dus meteen om betaling vragen zonder dat je iets fout doet. Andersom geldt dat ook voor jouw eigen verplichtingen richting leveranciers.
• Controleer wat de aard van de afspraak zegt. Bij sommige prestaties past directe nakoming niet, bijvoorbeeld als er nog werk moet worden verricht. Bedenk dus of er redelijkerwijs iets anders uit de situatie volgt voordat je aanneemt dat alles per direct moet.

Artikel 6:38 BW lijkt een detail, maar het bepaalt in de praktijk vaak vanaf welk moment je aan de slag kunt met een openstaande vordering. Door zelf een duidelijke termijn af te spreken, houd je de regie en voorkom je onnodige onduidelijkheid met je klanten en leveranciers.

Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Twijfel je over jouw situatie? Scan je contract gratis — en als het advies moet worden, tekent er een jurist.