Blog · 16 sep 2026

Overmacht: wanneer ben je niet aansprakelijk voor een tekortkoming?

Je hebt een levering toegezegd, maar door een onverwachte gebeurtenis lukt het niet op tijd. De klant stelt je aansprakelijk voor de schade die daardoor ontstaat. Moet je nu altijd betalen, ook als jij er eigenlijk niets aan kon doen?

Het antwoord hangt af van de vraag of er sprake is van overmacht. Artikel 6:75 van het Burgerlijk Wetboek regelt dat een tekortkoming je niet wordt toegerekend als deze niet te wijten is aan je schuld, en ook niet voor jouw rekening komt krachtens de wet, een rechtshandeling of de in het verkeer geldende opvattingen. Is dat het geval, dan is er sprake van overmacht en ben je in beginsel niet aansprakelijk voor de schade die daardoor ontstaat.

Wat betekent dit concreet?

Het uitgangspunt in het Nederlandse verbintenissenrecht is dat je aansprakelijk bent wanneer je een afspraak niet nakomt, ongeacht of je daar iets aan kon doen. Overmacht is de uitzondering op die hoofdregel. Voor een geslaagd beroep op overmacht moet aan twee voorwaarden zijn voldaan:

• Er is geen sprake van schuld: je kon de tekortkoming redelijkerwijs niet voorkomen.
• De tekortkoming komt ook niet voor jouw rekening op grond van de wet, een overeenkomst, of wat in het maatschappelijk verkeer gebruikelijk is.

Dat laatste punt wordt vaak onderschat. Zelfs als je zelf geen schuld hebt aan het probleem, kan het risico daarvan toch bij jou liggen. Bijvoorbeeld omdat je dat risico in de overeenkomst op je hebt genomen, of omdat het in jouw branche gebruikelijk is dat een ondernemer dit soort risico's draagt.

Overmacht is niet hetzelfde als pech

Veel ondernemers denken al snel dat iets buiten hun schuld om automatisch overmacht oplevert. Dat is niet zo. Een leverancier die te laat levert omdat zijn eigen toeleverancier in gebreke bleef, kan zich meestal niet op overmacht beroepen: het risico dat je eigen leveranciers niet op tijd leveren, ligt volgens de heersende opvattingen doorgaans bij de ondernemer zelf, niet bij de klant. Je kiest immers zelf met wie je zaken doet en kunt daarop anticiperen, bijvoorbeeld door alternatieve leveranciers achter de hand te houden.

Ook geldgebrek of een slechte financiële positie wordt in de regel niet als overmacht gezien: het is aan de ondernemer om zijn financiën op orde te houden, dus dat risico ligt bij jou.

Situaties die eerder als overmacht kunnen gelden, zijn bijvoorbeeld een verplichte sluiting door een overheidsmaatregel, een natuurramp, of een ernstige storing waar je part noch deel aan hebt en die redelijkerwijs niet te voorzien of te verhelpen was. Steeds hangt het af van de concrete omstandigheden van het geval of een beroep op overmacht slaagt.

Wat kun je hiermee als ondernemer?

• Leg overmachtssituaties vast in je contracten. Je kunt in je algemene voorwaarden of overeenkomst specifieker omschrijven wat onder overmacht valt en wat niet. Dat voorkomt discussie achteraf over wie welk risico draagt.
• Documenteer de gebeurtenis. Bewaar bewijs van wat er is gebeurd en wat je hebt gedaan om de schade te beperken. Bij een beroep op overmacht moet je aannemelijk maken dat je geen schuld had en dat het risico niet voor jouw rekening komt.
• Ken het verschil tussen eigen risico en overmacht. Problemen die voortkomen uit je eigen bedrijfsvoering, zoals personeelstekort of financiële problemen, worden meestal niet als overmacht aangemerkt. Vertrouw hier niet blind op als excuus om een verplichting niet na te komen.

Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Twijfel je over jouw situatie? Scan je contract gratis — en als het advies moet worden, tekent er een jurist.