Vijf jaar en dan is je factuur weg: zo werkt artikel 3:307 BW

Je ruimt je administratie op en stuit op een openstaande factuur uit 2019. Nooit betaald, ooit een paar keer over gebeld, daarna in de vergetelheid geraakt. Kun je dat bedrag nu nog opeisen? Vaak is het antwoord nee. En dat komt door artikel 3:307 BW.

Wat regelt artikel 3:307 BW?

Dit artikel bepaalt dat een rechtsvordering tot nakoming van een verbintenis uit overeenkomst verjaart door verloop van vijf jaar. Die vijf jaar begint te lopen op de dag nadat de vordering opeisbaar is geworden.

In gewone taal: als iemand op grond van een contract iets aan jou moet doen — betalen, leveren, een dienst verrichten — dan heb je vanaf het moment dat je dat kunt opeisen vijf jaar de tijd om het via de rechter af te dwingen. Laat je die termijn ongebruikt voorbijgaan, dan blijft de afspraak op papier bestaan, maar kun je nakoming niet meer afdwingen. Betaalt je klant na die vijf jaar alsnog vrijwillig, dan mag je het geld houden. Maar de rechter gaat je niet meer helpen.

Wanneer is iets 'opeisbaar'?

Dat is het kantelpunt waar je in de praktijk naar moet kijken. Bij een factuur met een betaaltermijn van dertig dagen is de vordering opeisbaar zodra die dertig dagen zijn verstreken. Vanaf de dag daarna telt de klok. Heb je geen betaaltermijn afgesproken, dan is de vordering meestal direct opeisbaar.

Belangrijk: het gaat om het moment waarop jij kon opeisen, niet om het moment waarop je het je herinnerde of er tijd voor had. Onwetendheid rekt de termijn niet op.

Het artikel kent ook een variant voor verbintenissen om na onbepaalde tijd te presteren. Dan loopt de termijn pas vanaf de dag na de aanmaning waarmee je nakoming vraagt, met een absolute bovengrens van twintig jaar. Denk aan een lening zonder afgesproken aflossingsdatum: pas als je opeist, begint de klok echt te tikken.

Verjaring is niet hetzelfde als 'vervallen'

Twee dingen om uit elkaar te houden. Ten eerste: een rechter past verjaring niet uit zichzelf toe. De tegenpartij moet er een beroep op doen. Doet hij dat niet, dan kun je alsnog winnen. Reken daar alleen niet op — wie zich laat bijstaan, weet dit verweer meestal wel te vinden.

Ten tweede: verjaring kun je stuiten. Dat betekent dat je de termijn opnieuw laat beginnen door duidelijk te maken dat je je recht niet opgeeft. Een schriftelijke aanmaning of mededeling waarin je ondubbelzinnig aangeeft dat je nakoming blijft eisen, is daarvoor de meest gebruikte route. Erkent je debiteur de schuld — bijvoorbeeld door een deelbetaling of een betalingsregeling voor te stellen — dan werkt dat ook stuitend.

Let op dat niet elke termijn van vijf jaar is. Voor andere soorten vorderingen dan nakoming uit overeenkomst gelden eigen regels. En ondernemers in België hebben te maken met een ander systeem: dit artikel komt uit het Nederlandse Burgerlijk Wetboek en geldt daar niet.

Waar je op moet letten

• Zet de startdatum in je systeem. Niet de factuurdatum, maar de dag waarop de betaaltermijn afliep. Dat is het moment waarop de vijf jaar begint. Een simpele kolom 'verjaart op' in je debiteurenoverzicht voorkomt dat een vordering stilletjes verdampt.
• Stuit schriftelijk en bewaar het bewijs. Een telefoontje is later onmogelijk hard te maken. Stuur een duidelijke brief of e-mail waarin staat dat je betaling of nakoming blijft vorderen, en bewaar de verzendbevestiging. Ga niet uit van 'we hebben er nog over gemaild' — het moet ondubbelzinnig zijn.
• Screen je oude posten nu. Loop één keer je openstaande vorderingen ouder dan drie jaar door. Wat bijna verjaart, moet je nu stuiten of incasseren. Bij alles wat de vijf jaar al voorbij is, kun je beter je energie sparen — en je afschrijving fiscaal netjes verwerken.

Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Twijfel je over jouw situatie? Scan je contract gratis — en als het advies moet worden, tekent er een jurist.