Vijf jaar en dan is je factuur weg: verjaring van nakoming (art. 3:307 BW)

Je ruimt je administratie op en stuit op een oude klantmap. Een project uit 2019, netjes opgeleverd, factuur van een paar duizend euro nooit betaald. De klant reageerde destijds niet meer, jij had het druk en op een gegeven moment liet je het lopen. Nu denk je: eigenlijk heb ik daar gewoon recht op. Kan ik daar alsnog achteraan?

Het antwoord hangt af van een regel die veel ondernemers pas ontdekken als het te laat is: verjaring. Artikel 3:307 BW bepaalt dat een vordering tot nakoming van een verbintenis uit overeenkomst in beginsel verjaart vijf jaar nadat die opeisbaar is geworden. Is die termijn voorbij en heb je niets gedaan, dan kun je de betaling niet meer afdwingen.

Wat betekent "nakoming" en "opeisbaar"?

Nakoming is simpelweg: doen wat je hebt afgesproken. Meestal gaat het om betalen, maar het kan ook gaan om het leveren van goederen, het afmaken van werk of het overdragen van iets. Al die vorderingen vallen onder dezelfde regel.

Opeisbaar betekent: het moment waarop je de ander mag aanspreken. Bij een factuur met een betaaltermijn van 30 dagen is dat doorgaans de dag na afloop van die termijn. Heb je geen termijn afgesproken, dan is de vordering vaak direct opeisbaar. Vanaf dat moment begint de klok van vijf jaar te lopen.

Belangrijk detail: de termijn loopt ook als je van niets weet. Verjaring is geen kwestie van "ik wist niet dat er nog iets openstond". Het is een harde termijn die stil doortikt terwijl jij met andere dingen bezig bent.

Waarom bestaat deze regel eigenlijk?

Verjaring is er om rechtszekerheid te bieden. Niemand kan tot in lengte van jaren claims verwachten over afspraken van tien of vijftien jaar geleden. Bewijs verdwijnt, mensen vertrekken, mailboxen worden geleegd. Na verloop van tijd mag je ervan uitgaan dat de zaak afgedaan is.

Dat werkt dus twee kanten op. Word jij zelf aangesproken op een oude schuld, dan kan verjaring jouw redding zijn. Krijg je een aanmaning over een levering uit 2018 waar nooit meer iets over is gehoord? Kijk dan eerst naar de datum voordat je betaalt.

De termijn kan opnieuw beginnen

Vijf jaar klinkt kort, maar je kunt de termijn zelf opnieuw laten starten. Dat heet stuiten. Dit gebeurt onder meer als je de schuldenaar schriftelijk en ondubbelzinnig laat weten dat je je recht op nakoming voorbehoudt, of als de ander de schuld erkent — bijvoorbeeld door een deelbetaling of een mailtje waarin staat "we gaan het binnenkort regelen".

In de praktijk betekent dit: een duidelijke aanmaning per mail of brief kan een vordering vijf jaar langer in leven houden. Maar dan moet die aanmaning wel helder zijn. Een vriendelijke herinnering met "hoe staat het ermee?" is te vaag. Je moet er onmiskenbaar uit kunnen lezen dat je aanspraak blijft maken op betaling of nakoming.

En je moet kunnen bewijzen dat je het hebt gestuurd. Een mailtje uit je verzonden items is beter dan niets, maar bij grotere bedragen is een aangetekende brief verstandiger.

Waar je op moet letten

• Zet vervaldata in je systeem. Noteer bij elke openstaande post de datum van opeisbaarheid en zet een herinnering op vier jaar. Zo loop je nooit tegen een verlopen termijn aan zonder dat je het doorhad.
• Stuit schriftelijk en concreet. Vermeld het factuurnummer, het bedrag, de datum en de zin dat je je recht op nakoming uitdrukkelijk voorbehoudt. Bewaar het verzendbewijs.
• Check de datum voordat je zelf betaalt. Krijg je een oude claim binnen, tel dan vanaf de opeisbaarheid. Erken je de schuld — ook per mail of met een klein bedrag — dan start de termijn opnieuw en verspeel je je positie.

Verjaring is een van de weinige juridische regels waarbij niets doen je daadwerkelijk geld kost. Een kwartaal per jaar door je openstaande posten lopen is meestal genoeg om dat te voorkomen.

Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Twijfel je over jouw situatie? Scan je contract gratis — en als het advies moet worden, tekent er een jurist.