Verzuim en ingebrekestelling: waarom een boze e-mail niet genoeg is

Je hebt een leverancier ingeschakeld voor nieuwe kantoormeubels. De leverdatum is allang verstreken, je hebt al twee keer gebeld en één keer een boze WhatsApp gestuurd, maar er gebeurt niets. Nu wil je de overeenkomst ontbinden en ergens anders bestellen, of de schade die je hierdoor lijdt op de leverancier verhalen. Kan dat zomaar? Meestal niet. Zolang de leverancier niet formeel \"in gebreke\" is gesteld, staat hij in de meeste gevallen nog niet in verzuim — en zonder verzuim heb je vaak geen recht op ontbinding of schadevergoeding.

Dit wordt geregeld in artikel 6:82 van het Burgerlijk Wetboek. Dit artikel bepaalt dat verzuim in beginsel pas intreedt nadat de schuldenaar — in dit voorbeeld de leverancier — schriftelijk in gebreke is gesteld. In die ingebrekestelling geef je de wederpartij een redelijke termijn om alsnog na te komen. Pas als die termijn zonder resultaat verstrijkt, is de wederpartij officieel in verzuim. En pas dan kun je de gevolgen daarvan inroepen: ontbinding van de overeenkomst, vervangende schadevergoeding, of vertragingsrente.

Waarom deze stap niet mag worden overgeslagen

Het idee achter deze regel is dat de wederpartij eerst een eerlijke kans moet krijgen om het alsnog goed te doen, voordat je verdergaande stappen zet. Bellen, mailen of mopperen is dus niet voldoende. Een ingebrekestelling moet aan een paar voorwaarden voldoen:

• Ze moet schriftelijk zijn — een brief, e-mail of formeel bericht, geen telefoongesprek.
• Ze moet duidelijk maken wat je precies verwacht: welke prestatie er nog moet volgen.
• Ze moet een redelijke termijn stellen waarbinnen dit alsnog moet gebeuren.

Wat een \"redelijke\" termijn is, hangt af van de situatie. Bij een eenvoudige levering kan een week vaak al voldoende zijn; bij complexere werkzaamheden mag dat wat langer zijn. De termijn moet de wederpartij in de praktijk ook echt de kans geven om alsnog te presteren.

Als een ingebrekestelling geen zin meer heeft

Er zijn situaties waarin het sturen van een ingebrekestelling een zinloze formaliteit zou zijn. Dit speelde bijvoorbeeld in de zaak die bekend staat als Fraanje/Alukon, waarin naar voren kwam dat een schuldenaar ook in verzuim kan raken zonder dat er nog een aparte ingebrekestelling nodig is, namelijk wanneer uit de houding of mededelingen van de schuldenaar al volgt dat een aanmaning met termijnstelling niets meer zou toevoegen. Denk aan een leverancier die botweg laat weten dat hij helemaal niet meer gaat leveren. In dat geval hoef je niet eerst nog een formele brief te sturen om een termijn te geven voor iets waarvan al vaststaat dat het niet gebeurt.

Voor de meeste dagelijkse situaties in het mkb geldt echter de hoofdregel: zonder schriftelijke ingebrekestelling met een redelijke termijn, geen verzuim, en dus ook geen recht op ontbinding of schadevergoeding wegens de vertraging.

Waar let je op?

• Leg altijd schriftelijk vast dat je de wederpartij aanmaant, ook als je al vaak gebeld hebt. Bewaar de verzonden e-mail of brief als bewijs.
• Geef een concrete, redelijke termijn in plaats van vage bewoordingen als \"zo snel mogelijk\". Noem een datum.
• Ga niet te snel uit van de uitzondering. Alleen als volstrekt duidelijk is dat nakoming er toch niet meer komt, kun je zonder aparte ingebrekestelling verder. In twijfelgevallen is het verstandiger om alsnog een aanmaning te sturen, om discussie achteraf te voorkomen.

Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Twijfel je over jouw situatie? Scan je contract gratis — en als het advies moet worden, tekent er een jurist.