Klantenvergoeding bij einde agentuur: waar heeft de handelsagent recht op?

Stel: je werkt al jaren samen met een handelsagent die klanten voor jouw bedrijf binnenhaalt. De samenwerking verloopt prima, maar op een gegeven moment besluit je ermee te stoppen. De agent vertrekt, maar de klanten die hij heeft aangebracht, blijven bij jou kopen. Kun je dan gewoon afscheid nemen zonder verdere kosten? Vaak niet. De agent kan aanspraak maken op een klantenvergoeding.

Deze regeling staat in artikel 7:442 van het Burgerlijk Wetboek. Het beschermt de handelsagent die tijdens de samenwerking waarde heeft opgebouwd waar jij als opdrachtgever ook na afloop nog van profiteert.

Wat regelt artikel 7:442 BW?

De gedachte achter de klantenvergoeding is eerlijk: de agent heeft klanten voor jou aangebracht of bestaande klantrelaties flink uitgebouwd. Als de samenwerking eindigt, verdwijnt de agent, maar jij houdt de klanten. Je blijft dus voordeel houden van het werk dat de agent heeft verricht. Voor dat blijvende voordeel hoort de agent een vergoeding te krijgen.

De vergoeding is aan voorwaarden gebonden. Kort gezegd komt het hierop neer:

• De agent moet nieuwe klanten hebben aangebracht, of bestaande klantrelaties aanzienlijk hebben uitgebreid.
• Jij moet daar na het einde van de overeenkomst nog steeds aanmerkelijk voordeel van hebben.
• De betaling van de vergoeding moet billijk zijn, gelet op alle omstandigheden. Denk bijvoorbeeld aan de provisie die de agent misloopt op de klanten die hij heeft aangebracht.

Belangrijk is dat de vergoeding een maximum kent. Die is begrensd op één jaarbeloning van de agent. Dat bedrag wordt berekend op basis van het gemiddelde van de laatste vijf jaar. Duurde de samenwerking korter, dan wordt gekeken naar het gemiddelde over de hele periode. Meer dan die ene jaarbeloning kun je dus niet verschuldigd zijn, ook al is het voordeel dat jij overhoudt groter.

Wanneer geldt de vergoeding niet?

De klantenvergoeding is niet in alle gevallen aan de orde. Er zijn situaties waarin de agent er geen recht op heeft. Dat is bijvoorbeeld het geval als jij de overeenkomst hebt beëindigd om een dringende reden die aan de agent te wijten is. Ook als de agent zelf opzegt zonder dat daar een goede aanleiding voor is, vervalt de aanspraak in beginsel. En wanneer de agent zijn rechten en plichten met jouw instemming aan iemand anders overdraagt, is er evenmin recht op vergoeding.

Let er verder op dat de agent zijn aanspraak op tijd moet melden. Doet hij dat niet binnen de wettelijke termijn na het einde van de overeenkomst, dan vervalt het recht. Als opdrachtgever hoef je dus niet eindeloos rekening te houden met een claim.

Waar moet je op letten?

De klantenvergoeding komt voor veel ondernemers als een verrassing bij het beëindigen van een agentuur. Een paar concrete aandachtspunten helpen je om niet voor onaangename verrassingen te staan:

• Reken vooraf met de vergoeding. Voordat je een agentuur opzegt, is het verstandig om in beeld te brengen wat een eventuele klantenvergoeding je kan kosten. Het maximum van één jaarbeloning kan flink oplopen. Neem dit mee in je afweging.
• Houd je administratie op orde. Bewaar gegevens over welke klanten de agent heeft aangebracht en hoe de omzet zich ontwikkelde. Bij een discussie over de hoogte van de vergoeding is die informatie van groot belang, zowel voor jou als voor de agent.
• Kijk goed naar de reden van beëindiging. Of de vergoeding wel of niet verschuldigd is, hangt sterk af van hoe en waarom de samenwerking eindigt. Leg de reden en de gang van zaken dus zorgvuldig vast.

Zo weet je vooraf waar je aan toe bent en voorkom je dat een afscheid van je handelsagent onverwacht duur uitpakt.

Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Twijfel je over jouw situatie? Scan je contract gratis — en als het advies moet worden, tekent er een jurist.