De zwarte lijst: welke voorwaarden mag je nooit aan consumenten opleggen?
De wettekst — Artikel 6:236 BW
Bij een overeenkomst tussen een gebruiker en een wederpartij, natuurlijk persoon, die niet handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf, wordt als onredelijk bezwarend aangemerkt een in de algemene voorwaarden voorkomend beding
a. dat de wederpartij geheel en onvoorwaardelijk het recht ontneemt de door de gebruiker toegezegde prestatie op te eisen;
b. dat de aan de wederpartij toekomende bevoegdheid tot ontbinding, zoals deze in afdeling 5 van titel 5 is geregeld, uitsluit of beperkt;
c. dat een de wederpartij volgens de wet toekomende bevoegdheid tot opschorting van de nakoming uitsluit of beperkt of de gebruiker een verdergaande bevoegdheid tot opschorting verleent dan hem volgens de wet toekomt;
d. dat de beoordeling van de vraag of de gebruiker in de nakoming van een of meer van zijn verbintenissen is te kort geschoten aan hem zelf overlaat, of dat de uitoefening van de rechten die de wederpartij ter zake van een zodanige tekortkoming volgens de wet toekomen, afhankelijk stelt van de voorwaarde dat deze eerst een derde in rechte heeft aangesproken;
e. krachtens hetwelk de wederpartij aan de gebruiker bij voorbaat toestemming verleent zijn uit de overeenkomst voortvloeiende verplichtingen op een der in afdeling 3 van titel 2 bedoelde wijzen op een derde te doen overgaan, tenzij de wederpartij te allen tijde de bevoegdheid heeft de overeenkomst te ontbinden, of de gebruiker jegens de wederpartij aansprakelijk is voor de nakoming door de derde, of de overgang plaatsvindt in verband met de overdracht van een onderneming waartoe zowel die verplichtingen als de daartegenover bedongen rechten behoren;
f. dat voor het geval uit de overeenkomst voor de gebruiker voortvloeiende rechten op een derde overgaan, ertoe strekt bevoegdheden of verweermiddelen die de wederpartij volgens de wet jegens die derde zou kunnen doen gelden, uit te sluiten of te beperken;
g. dat een wettelijke verjarings- of vervaltermijn waarbinnen de wederpartij enig recht moet geldend maken, tot een verjarings- onderscheidenlijk vervaltermijn van minder dan een jaar verkort;
h. dat voor het geval bij de uitvoering van de overeenkomst schade aan een derde wordt toegebracht door de gebruiker of door een persoon of zaak waarvoor deze aansprakelijk is, de wederpartij verplicht deze schade hetzij aan de derde te vergoeden, hetzij in haar verhouding tot de gebruiker voor een groter deel te dragen dan waartoe zij volgens de wet verplicht zou zijn;
i. dat de gebruiker de bevoegdheid geeft de door hem bedongen prijs binnen drie maanden na het sluiten van de overeenkomst te verhogen, tenzij de wederpartij bevoegd is in dat geval de overeenkomst te ontbinden;
j. dat in geval van een overeenkomst tot het geregeld afleveren van zaken, elektriciteit, warmte en koude daaronder begrepen en dag-, nieuws- en weekbladen en tijdschriften niet daaronder begrepen, of tot het geregeld doen van verrichtingen, leidt tot stilzwijgende verlenging of vernieuwing in een overeenkomst voor bepaalde duur, dan wel tot een stilzwijgende voortzetting in een overeenkomst voor onbepaalde duur zonder dat de wederpartij de bevoegdheid heeft om de voortgezette overeenkomst te allen tijde op te zeggen met een opzegtermijn van ten hoogste een maand;
k. dat de bevoegdheid van de wederpartij om bewijs te leveren uitsluit of beperkt, of dat de uit de wet voortvloeiende verdeling van de bewijslast ten nadele van de wederpartij wijzigt, hetzij doordat het een verklaring van haar bevat omtrent de deugdelijkheid van de haar verschuldigde prestatie, hetzij doordat het haar belast met het bewijs dat een tekortkoming van de gebruiker aan hem kan worden toegerekend;
l. dat ten nadele van de wederpartij afwijkt van artikel 37 van Boek 3, tenzij het betrekking heeft op de vorm van door de wederpartij af te leggen verklaringen of bepaalt dat de gebruiker het hem door de wederpartij opgegeven adres als zodanig mag blijven beschouwen totdat hem een nieuw adres is meegedeeld;
m. waarbij een wederpartij die bij het aangaan van de overeenkomst werkelijke woonplaats in een gemeente in Nederland heeft, woonplaats kiest anders dan voor het geval zij te eniger tijd geen bekende werkelijke woonplaats in die gemeente zal hebben, tenzij de overeenkomst betrekking heeft op een registergoed en woonplaats ten kantore van een notaris wordt gekozen;
n. dat voorziet in de beslechting van een geschil door een ander dan de rechter die volgens de wet bevoegd zou zijn, tenzij het de wederpartij een termijn gunt van tenminste een maand nadat de gebruiker zich schriftelijk jegens haar op het beding heeft beroepen, om voor beslechting van het geschil door de volgens de wet bevoegde rechter te kiezen;
o. dat de bevoegdheid van de wederpartij om de overeenkomst, die mondeling, schriftelijk of langs elektronische weg tot stand is gekomen, op een overeenkomstige wijze op te zeggen, uitsluit of beperkt;
p. dat in geval van een overeenkomst tot het geregeld afleveren van dag-, nieuws- en weekbladen en tijdschriften, leidt tot een stilzwijgende verlenging of vernieuwing van de overeenkomst met een duur die langer is dan drie maanden, dan wel tot een stilzwijgende verlenging of vernieuwing van de overeenkomst met een duur van ten hoogste drie maanden zonder dat de wederpartij de bevoegdheid heeft om de overeenkomst telkens tegen het einde van de duur van de verlenging of de vernieuwing op te zeggen met een opzegtermijn van ten hoogste een maand;
q. dat in geval van een overeenkomst tot het geregeld afleveren van dag-, nieuws- en weekbladen en tijdschriften, leidt tot een stilzwijgende voortzetting in een overeenkomst voor onbepaalde duur zonder dat de wederpartij de bevoegdheid heeft om de voortgezette overeenkomst te allen tijde op te zeggen met een opzegtermijn van ten hoogste een maand of, in geval de geregelde aflevering minder dan eenmaal per maand plaats heeft, met een opzegtermijn van ten hoogste drie maanden;
r. dat de wederpartij verplicht de verklaring tot opzegging van een overeenkomst als bedoeld onder j of p respectievelijk q te laten plaatsvinden op een bepaald moment;
s. dat in geval van een overeenkomst met beperkte duur tot het geregeld ter kennismaking afleveren van dag-, nieuws-, weekbladen en tijdschriften leidt tot voortzetting van de overeenkomst;
t. dat de geldigheidsduur van een cadeaubon beperkt tot minder dan twee jaar.
Volledige tekst, uitleg en het passende contractmodel → · geldig vanaf 2026-07-16, bron wetten.overheid.nl
Je hebt net je algemene voorwaarden opgesteld, of misschien een setje van internet geplukt en aangepast. Handig, denk je: nu heb je alles goed dichtgetimmerd voor als er ooit gedoe komt met een klant. Maar dan blijkt bij een geschil dat een van je bepalingen simpelweg niet geldig is. De rechter zet er een streep door, en je staat met lege handen. Hoe kan dat?
Dat kan komen doordat je een beding hebt opgenomen dat op de zogenoemde zwarte lijst staat. Die lijst vind je in artikel 6:236 BW, en hij is belangrijk om te kennen als je zaken doet met consumenten.
Wat regelt de zwarte lijst?
Artikel 6:236 BW somt een aantal bedingen op die in algemene voorwaarden tegenover consumenten altijd onredelijk bezwarend zijn. Het woord "altijd" is hier cruciaal. Bij deze bepalingen hoeft een consument niet aan te tonen dat het beding oneerlijk of onredelijk uitpakt. De wet gaat er gewoon van uit dat het zo is. Zo'n beding is dan vernietigbaar: de consument kan er een beroep op doen en dan telt het beding niet mee.
De lijst bevat verschillende soorten bepalingen die de wetgever te ver vindt gaan. Denk aan bedingen waarmee je als ondernemer je eigen prestatie fors kunt beperken, of waarmee je de consument het recht ontneemt om de overeenkomst te ontbinden als jij je afspraken niet nakomt. Ook bepalingen die de consument onredelijk lang aan een contract vastketenen of die zijn rechten om iets af te dwingen ernstig inperken, kun je op deze lijst tegenkomen.
De achterliggende gedachte is bescherming. Een consument leest algemene voorwaarden meestal niet en heeft weinig ruimte om erover te onderhandelen. De wetgever heeft daarom een aantal spelregels keihard vastgelegd, zodat je als ondernemer niet via de kleine lettertjes een onevenwichtige situatie kunt creëren.
Alleen bij consumenten, niet tussen bedrijven
Belangrijk om te beseffen: de zwarte lijst geldt uitsluitend in de relatie met consumenten. Een consument is kort gezegd een natuurlijk persoon die niet handelt voor zijn beroep of bedrijf. Doe je zaken met een andere onderneming, dan geldt deze lijst niet. Tussen bedrijven heb je meer vrijheid om afspraken te maken, ook stevige.
Dat betekent dat je in de praktijk soms twee versies van je voorwaarden nodig hebt: één voor consumenten en één voor zakelijke klanten. Verkoop je aan beide groepen, dan is het risicovol om één set voorwaarden te gebruiken die stiekem bedingen bevat die tegenover consumenten verboden zijn.
Wat gebeurt er als je zo'n beding tóch gebruikt?
Als je een beding van de zwarte lijst opneemt en een consument roept de vernietiging in, dan verdwijnt dat beding uit de overeenkomst. De rest van de voorwaarden blijft in principe wel gewoon staan. Het gevolg is dus niet dat je hele contract ongeldig wordt, maar dat je juist op het punt waarop je je wilde beschermen, geen bescherming meer hebt. Precies waar je op rekende, valt dan weg.
Waar let je op?
- Gebruik aparte voorwaarden voor consumenten en bedrijven. Wat tussen bedrijven mag, mag lang niet altijd tegenover consumenten. Kopieer niet klakkeloos één set voor alle klanten.
- Loop je algemene voorwaarden kritisch na. Vooral bepalingen over aansprakelijkheid, ontbinding, opzegtermijnen en het beperken van klantrechten verdienen extra aandacht, want daar zit vaak de pijn.
- Vertrouw niet blind op een gedownload voorbeeld. Veel standaardsjablonen zijn verouderd of niet afgestemd op jouw situatie. Een beding dat op de zwarte lijst staat, biedt je uiteindelijk schijnzekerheid.
Direct zelf regelen?
Stel het bijpassende model op met Lexparaat. Je eerste document is gratis, daarna €5 per document; een juristcontrole €99.
Bronnen
art. 6:236 BW — Zwarte lijst (consumenten). Zwarte lijst: bedingen die tegenover consumenten altijd onredelijk bezwarend zijn. Geldt niet tussen bedrijven. wettekst↗ · rechtspraak↗
Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Twijfel je over jouw situatie? Scan je contract gratis — en als het advies moet worden, tekent er een jurist.