Ontslag op staande voet: wanneer is er een dringende reden? (art. 7:678 BW)
De wettekst — Artikel 7:678 BW
1. Voor de werkgever worden als dringende redenen in de zin van lid 1 van artikel 677 beschouwd zodanige daden, eigenschappen of gedragingen van de werknemer, die ten gevolge hebben dat van de werkgever redelijkerwijze niet kan gevergd worden de arbeidsovereenkomst te laten voortduren.
2. Dringende redenen zullen onder andere aanwezig geacht kunnen worden:
a. wanneer de werknemer bij het sluiten van de overeenkomst de werkgever heeft misleid door het vertonen van valse of vervalste getuigschriften, of deze opzettelijk valse inlichtingen heeft gegeven omtrent de wijze waarop zijn vorige arbeidsovereenkomst is geëindigd;
b. wanneer hij in ernstige mate de bekwaamheid of geschiktheid blijkt te missen tot de arbeid waarvoor hij zich heeft verbonden;
c. wanneer hij zich ondanks waarschuwing overgeeft aan dronkenschap of ander liederlijk gedrag;
d. wanneer hij zich schuldig maakt aan diefstal, verduistering, bedrog of andere misdrijven, waardoor hij het vertrouwen van de werkgever onwaardig wordt;
e. wanneer hij de werkgever, diens familieleden of huisgenoten, of zijn medewerknemers mishandelt, grovelijk beledigt of op ernstige wijze bedreigt;
f. wanneer hij de werkgever, diens familieleden of huisgenoten, of zijn medewerknemers verleidt of tracht te verleiden tot handelingen, strijdig met de wetten of de goede zeden;
g. wanneer hij opzettelijk, of ondanks waarschuwing roekeloos, eigendom van de werkgever beschadigt of aan ernstig gevaar blootstelt;
h. wanneer hij opzettelijk, of ondanks waarschuwing roekeloos, zich zelf of anderen aan ernstig gevaar blootstelt;
i. wanneer hij bijzonderheden aangaande de huishouding of het bedrijf van de werkgever, die hij behoorde geheim te houden, bekendmaakt;
j. wanneer hij hardnekkig weigert te voldoen aan redelijke bevelen of opdrachten, hem door of namens de werkgever verstrekt;
k. wanneer hij op andere wijze grovelijk de plichten veronachtzaamt, welke de arbeidsovereenkomst hem oplegt;
l. wanneer hij door opzet of roekeloosheid buiten staat geraakt of blijft de bedongen arbeid te verrichten.
3. Bedingen waarbij aan de werkgever de beslissing wordt overgelaten of er een dringende reden in de zin van artikel 677 lid 1 aanwezig is, zijn nietig.
Volledige tekst, uitleg en het passende contractmodel → · geldig vanaf 2026-07-01, bron wetten.overheid.nl
Je krijgt op maandagochtend een appje van je bedrijfsleider: er is weer voorraad verdwenen, en op de camerabeelden is duidelijk te zien wie de dozen in zijn auto laadt. Je eerste reactie is begrijpelijk: die man of vrouw hoeft hier vandaag niet meer terug te komen. Maar mag dat zomaar? En wat als het niet om diefstal gaat, maar om iemand die voor de derde keer weigert een taak uit te voeren, of die een collega heeft geduwd tijdens een ruzie?
Ontslag op staande voet is het zwaarste middel dat je als werkgever hebt. De arbeidsovereenkomst eindigt direct, zonder opzegtermijn en zonder toestemming vooraf. Daar staat tegenover dat de lat hoog ligt: er moet een dringende reden zijn. Artikel 7:678 BW vertelt je wat dat betekent.
Wat zegt artikel 7:678 BW?
Het artikel geeft eerst de algemene maatstaf: dringende redenen zijn daden, eigenschappen of gedragingen van de werknemer die tot gevolg hebben dat van jou als werkgever redelijkerwijs niet gevergd kan worden de arbeidsovereenkomst te laten voortduren. Kortom: het gedrag moet zó ernstig zijn dat doorgaan met deze werknemer – zelfs tot het einde van een opzegtermijn – in redelijkheid niet van je te vragen is.
Daarna geeft het artikel een lijst met voorbeelden. Denk aan:
- diefstal, verduistering, bedrog of andere misdrijven waardoor de werknemer het vertrouwen onwaardig wordt;
- mishandeling, grove belediging of ernstige bedreiging van jou, je familie of collega's;
- hardnekkig weigeren om redelijke opdrachten uit te voeren;
- grovelijk verwaarlozen van de verplichtingen uit de arbeidsovereenkomst;
- dronkenschap of losbandig gedrag ondanks waarschuwingen;
- het misleiden van de werkgever bij het aangaan van de arbeidsovereenkomst met valse informatie of vervalste papieren.
Belangrijk: dit is een lijst met voorbeelden, geen automatische piloot. Dat gedrag in de lijst voorkomt, betekent niet dat het ontslag daarmee klopt. En omgekeerd: gedrag dat er niet in staat, kan alsnog een dringende reden opleveren.
De omstandigheden van het geval wegen altijd mee
Dit is het punt waarop de meeste ontslagen op staande voet sneuvelen. Een rechter kijkt niet alleen naar wat de werknemer heeft gedaan, maar naar het complete plaatje. Denk aan de aard en ernst van het gedrag, de duur van het dienstverband en hoe de werknemer al die tijd heeft gefunctioneerd, de persoonlijke omstandigheden (leeftijd, gezinssituatie, kansen op de arbeidsmarkt) en de gevolgen die een ontslag op staande voet voor die persoon heeft.
Ook je eigen handelen telt mee. Heb je eerder gewaarschuwd of gedoogd? Is er beleid en weet iedereen daarvan? Behandel je vergelijkbare gevallen op dezelfde manier? Een werkgever die drie keer door de vingers ziet en bij de vierde keer plots op staande voet ontslaat, staat zwakker dan een werkgever met een duidelijke lijn.
Er zit ook een tijdselement in. Een dringende reden moet dringend zijn: je moet onverwijld handelen. Je mag kort de tijd nemen om onderzoek te doen, de werknemer te horen en eventueel advies in te winnen, maar wekenlang wachten ondermijnt je eigen verhaal. Schors de werknemer in de tussentijd liever met behoud van loon.
Waar je op moet letten
- Hoor de werknemer voordat je beslist. Ook bij camerabeelden die 'alles laten zien'. Een verklaring kan de zaak anders maken, en het ontbreken van hoor en wederhoor wordt je aangerekend.
- Leg de reden meteen en concreet vast. Benoem in de ontslagbrief precies welk gedrag, op welke datum, de dringende reden vormt. Je kunt de reden achteraf niet meer aanvullen of veranderen.
- Weeg of een lichter middel volstaat. Een laatste waarschuwing, overplaatsing of ontslag via de normale route is soms verstandiger. Houdt het ontslag op staande voet geen stand, dan kun je alsnog loon, een transitievergoeding en mogelijk een extra vergoeding verschuldigd zijn.
Direct zelf regelen?
Stel het bijpassende model op met Lexparaat. Je eerste document is gratis, daarna €5 per document; een juristcontrole €99.
Bronnen
art. 7:678 BW — Dringende redenen voor de werkgever. Geeft de maatstaf en voorbeelden van dringende redenen (zoals diefstal, mishandeling, hardnekkige werkweigering) die ontslag op staande voet kunnen dragen; de concrete omstandigheden van het geval wegen altijd mee. wettekst↗
Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Twijfel je over jouw situatie? Scan je contract gratis — en als het advies moet worden, tekent er een jurist.
