Eigen schuld: waarom je niet altijd de volledige schade vergoed krijgt

Stel: een leverancier levert je een machine die niet goed is afgesteld. Er ontstaat schade aan je productie. Vervelend, en je wilt die schade vergoed zien. Maar tijdens de discussie blijkt dat jij een duidelijke waarschuwing in de handleiding hebt genegeerd en de machine verkeerd hebt aangesloten. De leverancier zegt dan: "Een deel van die schade heb je aan jezelf te danken." En daar heeft hij mogelijk een punt.

Dit is precies waar het leerstuk eigen schuld over gaat. In Nederland is dit geregeld in artikel 6:101 van het Burgerlijk Wetboek.

Wat regelt artikel 6:101 BW?

De kern is eenvoudig. Is de schade mede een gevolg van een omstandigheid die aan de benadeelde zelf is toe te rekenen, dan wordt de vergoedingsplicht verdeeld. Die verdeling gebeurt naar de mate waarin ieders omstandigheden aan de schade hebben bijgedragen.

Met andere woorden: heb je zelf ook bijgedragen aan het ontstaan of de omvang van de schade, dan krijg je niet automatisch alles vergoed. De rechter (of de partijen samen) kijkt hoeveel elke partij aan de schade heeft bijgedragen en verdeelt de vergoedingsplicht daarnaar. Draag je bijvoorbeeld voor een derde bij aan de schade, dan blijft ongeveer een derde voor je eigen rekening.

Hoe werkt die verdeling in de praktijk?

De verdeling verloopt globaal in twee stappen:

• Causaliteit: in welke mate heeft ieders handelen of nalaten aan de schade bijgedragen? Dit is het uitgangspunt van de verdeling.
• Billijkheidscorrectie: daarnaast kan de uitkomst worden bijgesteld als de ernst van de gemaakte fouten of andere omstandigheden dat rechtvaardigen. Zo kan de uiteindelijke verdeling afwijken van een puur rekenkundige verdeling.

Belangrijk is dat het niet alleen gaat om schade die je zelf hebt veroorzaakt, maar ook om schade die je had kunnen beperken. Wie een ontstane schade laat oplopen terwijl beperking eenvoudig mogelijk was, kan dat deel voor eigen rekening krijgen.

Waarom dit voor jou als ondernemer belangrijk is

Eigen schuld speelt vaker een rol dan je denkt. Denk aan:

• Een aannemer maakt een fout, maar jij hebt onduidelijke of onvolledige instructies gegeven.
• Een dienstverlener levert gebrekkig werk, maar jij hebt te laat geklaagd waardoor de schade opliep.
• Er ontstaat schade in je bedrijf, maar jij had met eenvoudige maatregelen erger kunnen voorkomen.

In al deze gevallen kan de tegenpartij zich beroepen op jouw eigen aandeel. Dat betekent niet dat de ander vrijuit gaat, maar wel dat de rekening wordt gesplitst.

Andersom geldt hetzelfde: word je zelf aangesproken op schade, dan kun je onderzoeken of de benadeelde er niet ook zelf aan heeft bijgedragen. Dat kan jouw vergoedingsplicht flink verlagen.

Concrete aandachtspunten

• Documenteer wat je doet. Bewaar instructies, waarschuwingen, correspondentie en foto's. Als het op verdelen aankomt, wint degene die kan aantonen hoe de schade is ontstaan en wie wat heeft gedaan.
• Beperk je schade actief. Zodra schade dreigt of ontstaat, neem je redelijke maatregelen om erger te voorkomen. Schade die je door nietsdoen hebt laten oplopen, draag je mogelijk zelf.
• Reken niet op 100 procent. Ga bij een schadeclaim niet uit van volledige vergoeding. Bekijk realistisch of je eigen handelen (of dat van je medewerkers) heeft bijgedragen, zodat je niet voor verrassingen komt te staan in een onderhandeling of procedure.

Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Twijfel je over jouw situatie? Scan je contract gratis — en als het advies moet worden, tekent er een jurist.