Ons lab leest nu elke week de Hoge Raad — de eerste vangst gaat over meerwerk

Sinds deze week draait er een nieuwe leerlus in ons lab: elke week lezen we de verse uitspraken van de Hoge Raad en de gerechtshoven, en zoeken we daarin naar de wetsartikelen waar onze contractscan op let — concurrentiebedingen, aanzegplichten, algemene voorwaarden, exoneraties, boetes. Wat we vinden wordt een intern signaal dat onze jurist beoordeelt; pas ná die menselijke toets telt het mee in hoe we contracten lezen.

Hoe het werkt — en wat het bewust niet doet

• We gebruiken de open data van rechtspraak.nl — auteursrechtvrij en voor iedereen beschikbaar.
• We lezen alleen uitspraken waarvan de volledige tekst gepubliceerd is (in de praktijk: de Hoge Raad en de hoven), zodat elk signaal een letterlijke bron heeft.
• De AI vat uitsluitend samen wat er in de uitspraak stáát. Gaat een passage niet echt over de toetsing van een beding, dan valt het signaal weg — liever geen signaal dan een verzonnen signaal.
• Niets wordt automatisch een scanregel: een jurist keurt eerst.

De eerste vangst: een meerwerk-beding dat sneuvelde

De allereerste run ving meteen een uitspraak van één dag oud. Een opdrachtgever weigerde meerwerk te betalen dat een installatiebedrijf al had uitgevoerd, met een beroep op een bepaling uit de overeenkomst. Het hof oordeelde dat dat beroep naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar was: wie werk laat uitvoeren en pas bij de factuur naar een uitsluitingsbeding wijst, kan daar dwars doorheen zakken. De Hoge Raad verwierp het cassatieberoep op 17 juli 2026 (ECLI:NL:HR:2026:1282, met toepassing van art. 81 RO) — het oordeel staat. Voor de precisie: de zaak speelde onder het Burgerlijk Wetboek BES (Caribisch Nederland); de toegepaste bepaling is gelijkluidend aan art. 6:248 lid 2 BW.

Wat dit betekent voor jouw contracten

• Een beding dat meerwerk of extra kosten uitsluit is geen vrijbrief. De redelijkheid en billijkheid kan er in extreme gevallen doorheen breken — juist als het werk al gedaan is.
• De echte bescherming zit vóóraf: spreek schriftelijk af dat meerwerk alleen geldt als het vooraf is goedgekeurd, met prijs. Dan is er geen discussie achteraf.
• Andersom geldt het ook: voer je zelf extra werk uit zonder afspraak, dan sta je zwakker dan je denkt — leg het vóór uitvoering vast.

Dit patroon is inmiddels als notitie aan ons aanneming-van-werk-sjabloon gekoppeld, dat meerwerk om precies deze reden schriftelijk-en-vooraf regelt. Zo hoort de lus te werken: de rechter wijst, de jurist weegt, het sjabloon en de scan worden scherper. In het openbaar — fouten incluis.

Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Twijfel je over jouw situatie? Scan je contract gratis — en als het advies moet worden, tekent er een jurist.